Ermenistan Başbakanı Paşinyan’ın tarihi hırslardan uzak, mevcut sınırları içinde bölge ülkeleri ile barış, refah ve istikrar üçlüsü temelinde ilişkiler kurulmasını önceleyen “gerçek Ermenistan” idealini resmi bir hükümet politikası olarak ilan etmesinin ardından muhalif kesimler sürekli eleştirilerde bulunmuşlardır. Eleştirilerin temel kaynağı ülke içinde muhalefet partileri ve Kilise yönetimi iken, ülke dışında barış karşıtı tutumu ile bilinen diasporanın radikal-militan unsurlarıdır.

Diasporanın geçmişte bölgede yaşanan çatışma ortamından beslenmesi ve bu durumdan maddi ve manevi çıkar elde etmesi, Ermenistan-Azerbaycan barış sürecinin başından itibaren çeşitli propagandalar aracılığıyla sekteye uğratılması için çalışılmasına sebep olmuştur. Süreç boyunca diaspora çevreleri, barış antlaşmasının olumlu bir neticeye ulaşmasını engelleme teşebbüsleri ile birlikte bölgenin siyasi ve ekonomik iş birliğini temel alan yeni bir döneme geçişini de zedelemeyi hedef alan bir tutum içerisinde olmuştur. Ermenistan içinde muhalefetten destek alan bu barış karşıtı tutumun, Paşinyan’ın 7 Haziran’daki seçim zaferi dolayısıyla, karşılık görmediği de tescillenmiştir.

Son zamanlarda diasporanın Ermenistan’ın hem iç hem de dış politikasını yönlendirme çabaları oldukça provokatif bir hal almış ve artık yekpare olmadığı bilinen diaspora eski propaganda gücünü kaybettiği için daha saldırgan bir hal almıştır. Ermenistan hükümeti nezdinde de bu saldırganlık rahatsız edici hale gelmiş ve söz konusu rahatsızlık açıkça dile getirilmeye başlanmıştır. Bağımsız bir devletin politikalarının, kopuntu niteliğinde olan ve tarihi bağları akılcılıktan önde tutan ilgili grubun önde gelen radikal üyeleri tarafından kontrol edilmesi fikrine en son karşı çıkan kişi Ermenistan Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Alen Simonyan’dır.

Simonyan, sosyal medya hesabından yaptığı bir açıklamada bahsi geçen tutuma sahip diaspora kesimini “sahte vatanseverler” olarak nitelendirmiştir. Açıklamada tarihi hırslarından kopamayan bu kesimin, hiçbir vatandaşlık görevini yerine getirmekle yükümlü sayılmamalarına rağmen (vergi, askerlik vb.) tıpkı bir vatandaş gibi siyasi yorumlarda bulunmalarının ve hatta bu konuda maddi manevi hiçbir hakları olmamasına rağmen “saçmalıklar” yaymalarının yanlışlığı vurgulanmıştır.[1] Görüldüğü üzere diasporanın radikal kesimi kişisel ütopyalarını bir devletin resmi politikası haline getirmeye, binlerce kilometre öteden hiçbir sonucu ile karşılaşmayacakları bir çatışmayı körüklemeye çalışmaktadırlar.

AVİM olarak diasporanın radikal ve barış karşıtı tutumunun, hem Güney Kafkasya’yı hem Azerbaycan-Ermenistan barış antlaşması sürecini hem de Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecini zedelemeyi hedefleyen kötü niyetli bir yaklaşımın eseri olduğunu defaatle vurgulamıştık. Günümüzde gelinen noktada, Ermenistan’da hükümet yetkilileri de benzer bir sonuca varmış ve diasporanın çatışma yanlısı tavrının varlığından duyulan rahatsızlığı açıkça dile getirmişlerdir. Bu gelişme, Güney Kafkasya’da kalıcı barışın tesis edilmesi hususunda bölgedeki uzlaşıyı kendi siyasi hedefleri doğrultusunda engellemeye çalışan çevrelerin de sürecin önemli bir parçası olduğunu göstermektedir.

Sonuç olarak Ermenistan hükümetinin diaspora kaynaklı çatışma yanlısı söylemlere yönelik eleştirileri, bölgesel barışın öncelikle mevcut siyasi gerçeklerin kabul edilmesi ve tarihî iddiaların günümüzün ihtiyaçlarının önüne geçirilmemesiyle mümkün olabileceğine işaret etmektedir. Azerbaycan-Ermenistan barış antlaşmasının sonuçlandırılması ve Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleştirilmesi, yalnızca iki taraf arasındaki diplomatik iradeye değil, uzlaşma karşıtı söylemlerin siyasi süreçler üzerindeki etkisinin sınırlandırılmasına da bağlıdır. Yani Ermenistan’ın yalnızca barış yönündeki iradesi yeterli değildir, çatışma yanlısı propaganda karşısında yıkılmayan bir karşıt iradeye de ihtiyaç vardır. Güney Kafkasya’nın çatışmaların gölgesinden çıkarak istikrar, ekonomik iş birliği ve bölgesel refah temelinde yeni bir döneme girebilmesi için Ermenistan yönetiminin diasporanın barış karşıtı kesimine karşı Simonyan’ın ortaya koyduğu tavrı istikrarla sürdürmesi beklenmektedir.

*Görsel: Asbarez