Ömer Engin LÜTEM

Başbakan Erdoğan’ın 1915 olaylarına ilişkin olarak dün yayınladığı mesajında, özetle, Ermenilerin Birinci Dünya Savaşı’nda yaşadıkları acıların hatıralarını anlamanın ve paylaşmanın bir insanlık vazifesi olduğunu, bu savaş sırasında yaşanan olayların herkesin ortak acısını oluşturduğunu ve tehcirin gayri insani sonuçlar doğurduğunu belirttikten sonra hayatını kaybeden Ermenilerin huzur içinde yatmalarını dilemiş ve onların torunlarına taziyelerini iletmiştir.

Böylelikle ilk kez bir Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Ermenilerin acılarını anlayan ve paylaşan insani bir tutum sergilemiştir.  

Bunun yanında Türkiye’nin Ermeni sorununa ilişkin bilinen tutumunu koruduğu da gözlemlenmiştir. Önce, Ermeni militanlarının beklentilerinin aksine, mesajda Türkiye’nin soykırım savını kabul edebileceğine dair en ufak bir işaret yer almamıştır. Ayrıca Başbakan 1915 olaylarının bilimsel bir şekilde incelenmesi için ortak tarih komisyonu kurulmasına ilişkin 2005 yılında yaptığı ve Ermenilerin reddettiği öneriyi tekrarlamıştır.

Bunun yanında mesajda iki ülke ve iki halk arasında normal ilişki kurulmasını engelleyen, 1915 olaylarının Türkiye karşıtlığı için bahane olarak kullanılması, siyasi çatışma haline getirilmesi, tarihten huşunet çıkarılması ve yeni kavgalar üretilmesi gibi gerek Diasporanın gerek Ermenistan’daki bazı çevrelerin başvurduğu taktiklere de değinilmiş bulunmaktadır.

Ermenistan ve Diasporanın, Başbakanın bu mesajına gösterdiği tepkiler olumsuzdur. Zira Türkiye’den beklenen önce soykırım savını tanıması, bundan sonra da tazminat ödemesi, Ermeni mallarının iadesi ve hatta mümkün olursa Türkiye’den Ermenistan’a bir miktar toprak verilmesi gibi hususlar mesajda imâ yoluyla dahi yer almamıştır. Buna karşın ABD ve AB’den mesaj ilişkin olarak alının ilk tepkiler olumludur. Türkiye’nin Ermeni sorununa insani açıdan yaklaşması takdir toplamış görünmektedir.

Ermenistan ve Diasporanın diğer ülkelerden farklı tepki göstermeleri ve uzlaşmaz bir tutum sergilemeye devam etmeleri zaman içinde izole olmaları sonucunu doğurabilir.

Bu aşamada söz konusu mesajın Türk-Ermeni ilişkilerinde yeni bir dönemin başlattığını söylemek mümkündür.