Bu yazı AVİM tarafından ilk olarak 23 Şubat  2026'te yayınlanmış İngilizce bir makalenin betimleyici Türkçe çevirisidir.

12 Şubat 2026 tarihli yorumumuzda, 62. Münih Güvenlik Konferansı'ndaki görüşmelere rehberlik etmek üzere hazırlanan "Yıkım Altında" başlıklı rapor hakkında bilgi vermiş ve rapor hakkındaki değerlendirmelerimizi iletmiştik.[1] Konferansın tamamlanmasının ardından, konferansın kilit konuşmacılarının yaptığı konuşmalar, görüşmelerin seyri ve sonuçları ile birlikte değerlendirmelerimiz ise , 20 Şubat 2026 tarihli kapsamlı analizimizde ayrıntılı olarak sunulmuştu.[2]

Konferans Sekreterliği yakın zamanda, konferansın değerlendirmesi ve temel çıkarımları ile ilgili olarak "Çökmüş, Zedelenmiş veya Güçlendirilmiş Bir Düzen mi? 2026 Münih Güvenlik Konferansı'ndan Temel Çıkarımlar" başlıklı bir değerlendirme  yayımlamıştır.[3] Bahsi geçen AVİM analizimizde sunulan görüşlerle uyumlu olarak, değerlendirme, kurallara dayalı bir uluslararası düzene ilişkin olarak konferansta ortaya konulan farklı bakış açılarını örneklerlea açıklamaktadır. Değerlendirmeye göre, konferansta bazıları uluslararası düzenin zarar gördüğünü veya tamamen çöktüğünü savunmuştur. Diğer bazıları ise mevcut düzeninin onarılabileceğine inadıklarınıve bu yönde çalışmaların çoktan başladığını belirtmişlerdir.  Değerlendirme, bu farklı yorumlara rağmen, yanıtların iki tür acil çaba etrafında birleştiğini belirtmektedir: Avrupa'da kıymetli değerleri ve kuralları korumak için daha güçlü savunma mekanizmaları oluşturmak ve küresel yönetişimdeki boşlukların en azından bir kısmını doldurmak için yeni koalisyonlar kurmak.

Değerlendirme, AVİM analizimize benzer şekilde, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz'in konferans raporunun başlığıyla -kurallara dayalı uluslararası düzenin yıkılmakta olduğu- aynı fikirde olmamasını ve bu düzenin özünde artık mevcut olmadığı iddiasını ön plana çıkarmaktadır. Ayrıca Merz'in mevcut boşluğu doldurmak için yeni koalisyonlar ve formatlar oluşturma fikrini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.

Yine benzer şekilde,  değerlendirme, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun konuşmasının, Başkan Yardımcısı J.V. Vance'in geçen yılki konferanstaki oldukça sert ve saldırgan konuşmasından üslup olarak farklı olduğunu vurgulamakta, bununla birlikte, Rubio'nun konuşmasının içeriğinin de J.D. Vance'in 2025 konuşması kadar  sert olduğunu belirtmektedir.

Sözkonus değerlendirme, konferanstan elde edilen temel çıkarımları dört maddede özetlemektedir. Bunlardan  birincisi, konferansın kurallara dayalı uluslararası düzenin geleceği üzerine kapsamlı bir tartışmayı içerdiği, ikincisi ise mevcut düzenin hala var olup olmadığı ve geleceğinin ne olacağı konusunda çeşitli görüşlerin ortaya konulmasıdır. Bu nokta, "Çökme, Zedelenme ve Güçlendirme" üçlemesiyle örneklendirilmiştir. Üçüncü nokta, "değerli unsurları ve kuralları korumak için daha iyi savunma hatları oluşturma çabaları" olarak formüle edilmiştir. Bu bağlamda, özellikle, Avrupalıların kıtalarının güç politikalarıyla şekillenen bir dünyada nasıl var olabileceğine dair kapsamlı fikirleri nasıl dile getirdiklerine değinmekte ve ABD ile Avrupa liderleri arasında Batı'yı neyin oluşturduğu ve uluslararası düzenin temelini oluşturması gereken değerler konusunda yaşanan anlaşmazlıklara değinilmektedir. Üçüncü nokta özellikle AB Antlaşması'nın ortak savunma maddesine (Madde 44/7) ve nükleer caydırıcılık konusuna  atıfta bulunmaktadır. Nükleer caydırıcılık hususunda “Başta Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık liderleri olmak üzere liderlerin, Fransız ve İngiliz nükleer caydırıcılığının Avrupa boyutuna ilişkin diyaloğun gerekliliğini vurguladıkları” ifade edilmektedir.

Dördüncü ve son nokta ise “küresel sorun çözme çabalarını güçlendirmeye ve yeniden oluşturmaya istekli olanları bir araya getirebilecek yeni koalisyonların ve formatların oluşturulması”dır. Hatırlanacağı üzere, Alman Şansölyesi Merz tonferensta güçlü bir küresel ortaklık ağı kurulmasını önermişti. Bu bağlamda, “Avrupa entegrasyonu ve transatlantik ortaklık bizim için ne kadar önemli olursa olsun, özgürlüğümüzü korumak için artık yeterli olmayacaklar. Ortaklık burada mutlak bir terim değildir. Bir ortaklık, tüm değerler ve çıkarlar konusunda tam bir anlaşma gerektirmez” şeklinde konuşmuştu.[4]  Bu görüşü ifade ederken Şansölye Merz, özellikle Kanada, Japonya, Türkiye, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika ve Körfez ülkelerini ismen anmıştı.

Daha önce değindiğimiz  AVIM analizinde de belirttiğimiz gibi, yeni koalisyonlar kurmaya yönelik bu yaklaşım, başlangıçta Türkiye'ye değer veriyormuş izlenimi verse de, NATO İttifakı'nın önde gelen bir üyesi olan ve AB üyeliği yıllardır beklemede olan Türkiye'yi Avrupa'nın bir parçası olarak görmeyen ve dolaylı olarak Avrupa dışında değerlendiren bir yaklaşımı çağrıştırmaktadır. Ayrıca, bu yaklaşımı Türkiye'nin Avrupa bağlamından "tatlıyla kaplanmış” bir dille dolaylı olarak dışlanması olarak görmek, bu yaklaşıma temkinli yaklaşmak ve uluslararası düzende olası bir çalkantı döneminde Türkiye'nin "stratejik özerkliğini" güçlendirecek politikaları sürdürmeye devam etmek daha uygun olacaktır.

*Resim: BBC